Mobiliteitsbudget: terugbetaling van huisvestingskosten, toch niet zo’n goed idee, of een echte revolutie?

D’Ieteren-CEO Denis Gorteman noemde deze mogelijkheid absurd en stelde dat een mobiliteitsbudget niet bedoeld is om huisvesting te financieren, maar toegespitst moet blijven op mobiliteit. Een strikte interpretatie die eraan herinnert dat het oorspronkelijke doel is om duurzamere verplaatsingen te stimuleren, niet om een nieuwe vorm van fiscale optimalisatie te creëren.

Maar het tegengestelde argument bestaat ook, zoals Jonas De Schaut, Marketing Manager bij Mbrella, aangeeft: “Huisvestingskosten hebben wel degelijk hun plaats binnen het mobiliteitsbudget, als we mobiliteit niet beperken tot voertuigen, maar bekijken in termen van effectief afgelegde kilometers. Wie op minder dan 10 kilometer van zijn werk woont, verplaatst zich minder. Wie meer dan de helft van zijn werkdagen thuiswerkt, legt op die dagen zelfs geen kilometers af. De wetgever heeft deze logica trouwens al in 2019 geïntegreerd.”

Kathelijne Verboomen, vandaag directeur van het kenniscentrum van Acerta en voormalig lid van het kabinet van vicepremier Kris Peeters bij de invoering van het mobiliteitsbudget, herinnert eraan dat de oorspronkelijke bedoeling duidelijk was: verplaatsingen duurzamer maken, of zelfs verminderen. “In die optiek kan de terugbetaling van huisvestingskosten een krachtig instrument zijn om werknemers dichter bij hun werk te laten wonen, files te verminderen en CO₂-uitstoot te beperken.”

Deze logica is vandaag relevanter dan ooit, nu telewerk en het verminderen van verplaatsingen belangrijke thema’s zijn geworden. Het Internationaal Energieagentschap (IEA) stelde recent dat drie dagen telewerk per week het olieverbruik aanzienlijk kunnen verminderen. In België, waar files jaarlijks miljarden kosten, is alles wat woon-werkverkeer vermindert, dus maatschappelijk waardevol.

Toch blijven er bedenkingen. Kathelijne Verboomen: “Sinds de invoering van het systeem is het kader geëvolueerd: er werd een afstandscriterium van 10 kilometer ingevoerd tussen woonplaats en werkplek, en het budget kan nu zowel een hypothecaire lening als huur dekken. In de praktijk zien we dat het mobiliteitsbudget soms verschuift naar pure fiscale optimalisatie, waarbij sommige werknemers hun volledige budget gebruiken voor huisvesting.”

Daar ligt de kern van het debat. Als de terugbetaling van huisvesting helpt om het aantal gereden kilometers te verminderen, blijft het coherent met de geest van het mobiliteitsbudget. Wordt het enkel een fiscaal aantrekkelijk loonvoordeel, dan wijkt het daarvan af. Bovendien bestaat er een risico voor de werknemer: wat gebeurt er bij jobverlies of functiewijziging, wanneer men niet langer op deze steun kan rekenen om de lening of huur te betalen?

“Het Belgische mobiliteitsbudget maakt een duurzamere aanpak van verplaatsingen mogelijk,” besluit Jonas De Schaut. “Drie op vier werknemers die er gebruik van maken, kiezen vandaag al voor die richting. Maar het succes ervan sluit een fundamenteel debat niet uit. De vraag is niet of huisvestingskosten principieel moeten worden uitgesloten, noch of ze zonder voorwaarden moeten worden toegestaan. De echte uitdaging is om de oorspronkelijke bedoeling te bewaren: minder brandstofverbruik, minder files, minder CO₂ en een fundamenteel herdenken van mobiliteit.”