Welke toekomst heeft de autonome auto in België?

Op 11 juni gaf België, na Nederland, Denemarken, Estland en Litouwen, toestemming aan Tesla om de functie ‘Full Self-Driving supervised’ op onze wegen te ontgrendelen. Deze functie is in staat om het rijden in stedelijke omgevingen en op gewestwegen te beheren, zodat een volledige rit van punt A naar punt B mogelijk wordt. We kunnen hier echter nog niet spreken van een autonome auto, aangezien de ‘bestuurder’ de wagen actief moet blijven controleren, met de handen dicht bij het stuur en de ogen voortdurend op de weg gericht. Bij een ongeval blijft de bestuurder bovendien op elk moment aansprakelijk. Goed om te weten!

Op andere continenten zijn auto’s zonder bestuurder al lang geen sciencefiction meer. Denk bijvoorbeeld aan de bestuurderloze taxidiensten van Waymo in de Verenigde Staten, die zich momenteel voorbereiden op een lancering in Londen. Een ander voorbeeld zijn de Tesla Robotaxi’s, die vandaag al op de Amerikaanse wegen rijden.

De toestemming die aan het bedrijf Aidoptation werd verleend, is wel beperkt tot een traject van ongeveer honderd kilometer op de autosnelwegen E313 en E314 in Limburg, waarbij de testsnelheid beperkt is tot 120 km/u. Het gaat hier om autonome rijtechnologie van niveau 4 op een schaal van 5. Bij niveau 4 kan het voertuig in de overgrote meerderheid van de situaties volledig zelfstandig rijden. De bestuurder mag dus een dutje doen of zich met een andere activiteit bezighouden en hoeft het verkeer niet langer in de gaten te houden. In tegenstelling tot autonome voertuigen van niveau 5 moet de wagen wel nog steeds uitgerust zijn met een stuur – dat eventueel intrekbaar kan zijn – en pedalen, omdat het in uitzonderlijke gevallen nog nodig kan zijn dat de bestuurder de controle opnieuw overneemt.

Het is dus duidelijk dat autonoom rijden allerminst in de koelkast is beland: België zet grote stappen vooruit. Waar nog werk aan de winkel is, is de wetgeving. Wanneer en hoe zullen verzekeraars en overheden aanvaarden dat de verantwoordelijkheid bij een fout van de auto naar de constructeur verschuift? Dat is de grote vraag.

Zodra dat probleem is opgelost, kan de autonome auto verschillende voordelen bieden:

• Meer veiligheid (in theorie): een autonome auto drinkt geen alcohol, gebruikt geen drugs, overschrijdt de snelheidslimieten niet en vertoont geen roekeloos rijgedrag. Hij zou ook geen fouten mogen maken. Dat is althans de theorie. Want in de praktijk zijn in de Verenigde Staten al tal van incidenten gemeld met autonome voertuigen, zoals het negeren van een rood licht, het inrijden van overstroomde straten en nog veel meer. Bovendien merken we tijdens onze eigen rijtests geregeld dat rijhulpsystemen verre van onfeilbaar zijn. Afgedekte sensoren, slechte weersomstandigheden en interpretatiefouten tonen aan dat de technologie weliswaar voortdurend verbetert, maar nog lang niet 100% betrouwbaar is. En dan zijn er ook nog hackers die software van autonome voertuigen vanop afstand kunnen kraken. Toch zullen voorstanders van autonoom rijden erop wijzen dat het aantal ongevallen drastisch zal dalen. Belgische verkeersveiligheidsinstanties stellen immers dat 90% van de ongevallen te wijten is aan menselijke fouten.
• Hulp bij het parkeren: omdat er geen bestuurder meer nodig is, kan een autonoom voertuig zichzelf naar een geschikte parkeerplaats rijden.
• Efficiënter gebruik van de reistijd: de tijd die in een autonome auto wordt doorgebracht, kan aan andere activiteiten worden besteed dan rijden. Net zoals op de trein zou men de werkdag al onderweg kunnen beginnen of afronden.

Daarnaast zijn er nog andere mogelijke voordelen, zoals een gelijkmatigere rijstijl die de doorstroming van het verkeer kan verbeteren. Hoe dan ook hebben alle partijen die rechtstreeks of onrechtstreeks bij autonoom rijden betrokken zijn, hetzelfde doel voor ogen: een betere mobiliteit en meer verkeersveiligheid, met minder slachtoffers in het verkeer.